Cari hesap nedir, cari takibi nasıl yapılır
Veresiye defterinin düzenli hâli: kime ne kadar borçlu olduğunuzu, kimden ne kadar alacağınız olduğunu tek listede görmek. Kanuni süreler Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Vergi Usul Kanunu'ndan alındı.
Son güncelleme: · Atalay ERP
- Cari hesap, çalıştığınız her müşteri ve tedarikçi için tutulan borç-alacak listesidir; bakiye aradaki farktır.
- Satış, alış, iade, tahsilat ve ödeme olduğu gün cariye işlenir.
- Ekstre, carinin dönem içindeki hareket dökümüdür. Mutabakat, karşı tarafın aynı bakiyeyi yazıyla onaylamasıdır.
- Aldığınız faturanın içeriğine 8 gün içinde itiraz etmezseniz o içeriği kabul etmiş sayılırsınız (TTK 21).
- Defter ve belgeler 5 yıl (VUK 253), ticari defter ve yazışmalar 10 yıl (TTK 82) saklanır.
Cari hesap ne demek
Peşin olmayan her alışveriş bir borç ya da alacak doğurur. Müşteriye vadeli mal verdiyseniz ondan alacaklısınız; tedarikçiden vadeli mal aldıysanız ona borçlusunuz. Cari hesap, bu hareketleri kişi ya da firma bazında tarih sırasıyla tutan listedir.
Her satırda tarih, belge numarası, açıklama, borç ya da alacak tutarı ve o satırdan sonraki bakiye durur. Bir müşterinin carisi şöyle görünür:
| Tarih | İşlem | Borç | Alacak | Bakiye |
|---|---|---|---|---|
| 3 Ekim | Satış faturası 0012 | 10.000 TL | 10.000 TL borçlu | |
| 10 Ekim | Havaleyle tahsilat | 6.000 TL | 4.000 TL borçlu | |
| 15 Ekim | İade faturası | 1.000 TL | 3.000 TL borçlu |
Her satış müşterinin borcunu artırır, her tahsilat ve iade azaltır. Peşin satış kasaya, vadeli satış cariye yazılır; tahsil edilince cariden düşer, kasaya ya da bankaya girer.
Kanundaki cari hesap sözleşmesi ayrı bir şeydir
Günlük dilde her müşterinin borç-alacak listesine cari hesap denir. Türk Ticaret Kanunu'ndaki cari hesap sözleşmesi daha dardır: iki taraf alacaklarını tek tek istemekten vazgeçer, kalem kalem hesaba yazar ve hesap kesilince çıkan farkı ister (TTK 89). Bu sözleşme yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz.
Böyle bir sözleşmede hesap devresi kararlaştırılmadıysa her takvim yılının son günü hesap kapanır. Bakiyeyi gösteren cetveli alan taraf bir ay içinde noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da güvenli elektronik imzalı yazıyla itiraz etmezse bakiyeyi kabul etmiş sayılır (TTK 94).
Yazılı bir cari hesap sözleşmesi yapmadıysanız tuttuğunuz liste bu kanuni sözleşme değil, sizin kaydınızdır. Hangisinde olduğunuzdan emin değilseniz avukatınıza sorun.
Cari takibi nasıl yapılır
- Her müşteri ve tedarikçiyi bir kez açın: unvan, vergi numarası, adres, yetkili, telefon. Aynı firma iki kez açılırsa bakiye ikiye bölünür.
- Satışı, alışı, iadeyi, tahsilatı ve ödemeyi o gün işleyin; belge numarasını yazın.
- Vadeyi yazın: hangi tutarın hangi gün ödenmesi gerektiği görünsün.
- Haftada bir vadesi geçen alacakları listeleyin ve arayın.
- Ay ya da dönem sonunda çok çalıştığınız carilere ekstre gönderin.
- Yılda en az bir kez, tercihen yıl sonunda mutabakat alın.
Ekstre ve mutabakat
Ekstre, carinin bir dönemdeki bütün hareketlerini ve dönem sonu bakiyesini gösteren dökümdür. Karşı taraf kendi kaydıyla karşılaştırır.
Mutabakat, iki tarafın aynı tarihte aynı bakiyeyi yazıyla onaylamasıdır. Kısa bir yazı yeter: “31.12.2026 itibarıyla kayıtlarımızda firmanız 3.000 TL borçlu görünmektedir. Mutabıksanız imzalayıp geri gönderin; değilseniz farkı ve dayanağını bildirin.” Fark çıkarsa en sık sebepler şunlardır:
- Bir tarafa ulaşmamış ya da kaydedilmemiş fatura.
- Yolda olan ödeme ya da çek.
- İade ya da fiyat farkı faturasının bir tarafta eksik olması.
- Aynı tahsilatın iki kez yazılması.
Aldığınız bir faturanın içeriğine 8 gün içinde itiraz etmezseniz o içeriği kabul etmiş sayılırsınız (TTK 21). Yanlış gelen faturayı mutabakata bırakmayın, hemen bildirin.
Eski alacak ve saklama süreleri
- Kanunda aksi yazmıyorsa alacak 10 yılda zamanaşımına uğrar (TBK 146).
- Küçük sanat işlerinden ve küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklarda süre 5 yıldır (TBK 147).
- Borçlu borcunu kabul ederse ya da kısmen öderse, siz dava açar ya da icra takibi başlatırsanız zamanaşımı kesilir (TBK 154). Karşı tarafın imzaladığı mutabakatı bu yüzden saklayın.
- Defter ve belgeler, ilgili yılı izleyen takvim yılından başlayarak 5 yıl saklanır (VUK 253).
- Ticari defterler, envanterler ve ticari mektuplar 10 yıl saklanır (TTK 82). Ticari mektup, bir ticari işe ilişkin bütün yazışmalardır.
Eski bir alacak için dava ya da icra düşünüyorsanız süreyi avukatınızla hesaplayın.
Atalay ERP'de cari
Atalay ERP'de müşterinin ve tedarikçinin borcu ile alacağı tek listede durur; tahsilat ve ödeme bu kayda işlenir. Mal hareketi de cariye yansır: stok ve borç-alacak ayrı defterlerde tutulmaz.
Bugün defterde ya da tabloda tuttuğunuz cari listesini kurulumda birlikte çıkarır, içeri alırız. Fatura kesmek ayrı iştir; onu Atalay Fatura yapar. Başlangıç paketi aylık ₺2.990, KDV hariç; ilk 30 gün ücretsiz, kurulum ücretsiz.
Sık sorulan sorular
Cari hesap ile kasa farkı ne?
Kasa elinizdeki nakdi gösterir. Cari, kişi ya da firma bazında kimin kime ne kadar borçlu olduğunu gösterir. Vadeli satış önce cariye yazılır, tahsil edilince kasaya ya da bankaya geçer.
Veresiye defteri yeterli mi?
Kayıt düzenli ve belgeye dayanıyorsa iş görür. Müşteri ve hareket sayısı arttıkça bakiyeyi elle hesaplamak hata doğurur; vade takibi ve ekstre çıkarmak zorlaşır.
Mutabakat mektubunu nasıl göndermeliyim?
E-posta ya da mesajla gönderebilirsiniz; imzalı cevabı ya da yazılı onayı saklayın. Yazılı bir cari hesap sözleşmeniz varsa bakiye cetveline itiraz için kanunun saydığı yollar geçerlidir: noter, taahhütlü mektup, telgraf, güvenli elektronik imzalı yazı (TTK 94).
Müşterinin bakiyesi alacaklıya döndü, bu ne demek?
Müşteri borcundan fazla ödemiş ya da iade almış; artık siz ona borçlusunuz. Fazlayı iade edin ya da sonraki satışa mahsup edeceğinizi yazıyla bildirin.
Kaynaklar
- Türk Ticaret Kanunu (6102), mevzuat.gov.tr güncel metin (31 Ekim 2026'da okundu)
- Türk Borçlar Kanunu (6098), mevzuat.gov.tr güncel metin (31 Ekim 2026'da okundu)
- Vergi Usul Kanunu (213), mevzuat.gov.tr güncel metin (31 Ekim 2026'da okundu)
Bu sayfa genel bilgilendirmedir; mali müşavir danışmanlığı yerine geçmez. Kendi durumunuzu mali müşavirinizle netleştirin.